ΔιαταραχέςΘεραπείαGuestbooke-mailΣκοπόςΔημοσιεύσειςΒιογραφικόForum


Yποβάλετε μια Νέα Ερώτηση

Σύνολο ερωτημάτων: 979 Σελίδα: 27η Επιλέξτε κατηγορία:   


Προσωπικότητα


Ειρήνη    30/10/2011 03:27
Ποιες οι πιθανότητες ένας ενήλικας, ο οποίος από παιδί έως και ενήλικας 28 ετών τώρα πλέον,δεχόταν σωματική και λεκτική βία μέσα στο οικογενειακό του περιβάλλον, να εφαρμόσει και εκείνος βία? Οι πιθανότητες διαφέρουν απο το φύλλο του ενήλικα αυτού? Παίζει ρόλο η ηλικία που σταμάτησε να δεχεται σωματική βία? Υπάρχει πιθανότητα να μη γίνει βίαιος? Ρώτησα μια ψυχολόγο και μου έδωσε να καταλάβω ότι δεν υπάρχει περίπτωση να μη γίνει βιαιος αυτός ο άνθρωπος. Δε θέλω να πιστέψω την απάντησή της και γιαυτό κουράζω και εσάς τώρα.

Α. Κοτανίδης – Αγαπητή Ειρήνη, η αντίληψη και η συμπεριφορές του ανθρώπου διαμορφώνονται αρχικά μέσω της αντιγραφής, σύμφωνα με τα βιώματα και με τις εμπειρίες του. Επομένως υπάρχουν αρκετές πιθανότητες ο καθένας από εμάς να επαναλάβει αυτό που έχει διδαχθεί σε μορφή των παραδειγμάτων. Ο βαθμός των πιθανοτήτων εξαρτάται από την σύγκρουση των εδραιωμένων σχημάτων συμπεριφοράς με την πραγματικότητα. Μονό η σύγκρουση αυτή είναι ικανή να υποχρεώσει το άτομο να αναθεωρήσει τις αντιλήψεις του και να προσπαθήσει να τις αλλάξει, αναζητώντας νέους τρόπους προσαρμογής. Επομένως είναι αναγκαίο να παρατηρείται μια συμπεριφορά για ένα χρονικό διάστημα, αρκετό ώστε να προκύψουν σχετικά τεκμηριωμένα συμπεράσματα σχετικά με το κατά πόσο το συγκεκριμένο άτομο έχει ξεφύγει από τις αρχικές προδιαγραφές της προσωπικότητας του.



Irini    09/10/2011 09:29
Ποια ειναι τα χαρακτηριστικα ενος ενηλικα?

Α. Κοτανίδης – Αγαπητή Irini, ο βαθμός της ωρίμανσης ενός ατόμου, που εκφράζεται με την νοητική ενηλικίωση του, συσχετίζεται με την αντικειμενικότητα των αντιλήψεων του. Η γνώση των πραγμάτων είναι αυτή που διαχωρίζει των ενήλικα από το παιδί, άσχετα με την επιτυχία της σωματικής διάπλασης του.



αργυρω    23/08/2011 16:11
καλησπερα.τι να κανω να εκτιμησω τον εαυτο μου?πωσ να μαθω τι με κανει χαρουμενη?γιατι παντα κατηγορω τους αλλους για αυτα που μου συμβαινουν?ειμαι 32 ετων παντρεμενη με 2 παιδια κ δεν θελω η καταθλιψη να με οδηγησει στον διαζυγιο τι να κανω γιατρε?

Α. Κοτανίδης – Αγαπητή Αργυρω, για να μάθουμε να εκτιμάμε τον εαυτό μας έτσι όπως είμαστε και να μην κατηγορήσουμε τους άλλους για αυτά που μας συμβαίνουν, είναι αναγκαίο να αντιμετωπίσουμε την διπολική παγίδα υπερηφάνειας-ντροπής, την οποία έχουμε υιοθετήσει κατά την ανατροφή. Τα πρότυπα της ανταγωνιστικής κοινωνίας, στην οποία έχουμε μεγαλώσει και στην οποία συνεχίζουμε να ζούμε, μας υπαγορεύουν να προβάλλουμε τα «επιτεύγματα» μας και να υποκρύπτουμε τις «ατέλειες» για να εξασφαλίσουμε την μέγιστη αποδοχή του κοινωνικού περιγύρου. Ζούμε έναν ατελείωτο αγώνα του κυνηγιού της απόλυτης επιτυχίας, διότι μόνο τότε μπορούμε να υπερηφανευτούμε και να αντλήσουμε ικανοποίηση για τον εαυτό μας. Και μάλιστα η επιτυχία αυτή εκτιμάται σύμφωνα με τα κοινά πρότυπα, άσχετα από τις πραγματικές ή τρέχουσες ανάγκες μας, καθώς και από τις δυνατότητες που κατέχουμε στην συγκεκριμένη φάση της ζωής. Διαφορετικά, αισθανόμαστε ντροπή και ενοχές για κάθε «αποτυχία» ή ατέλεια. Επειδή όμως, εκ των πραγμάτων, οι αποτυχίες και τα λάθη υπερισχύουν αριθμητικά των επιτυχιών, με τον τρόπο αντίληψης που έχουμε, είμαστε καταδικασμένοι να μην μπορούμε να αισθανθούμε ικανοποίηση με τον εαυτό μας, όταν απαιτούμε από αυτόν να είναι πάντα τέλειος και να μην κάνει ποτέ κανένα λάθος. Εκτός από αυτό η ανάγκη της τελειότητας αναιρεί την εκτίμηση της οποιασδήποτε προόδου διότι αναγνωρίζεται μονό η άμεση επίτευξη του συγκεκριμένου στόχου.



Γιώργος Ε.    22/08/2011 13:30
Πώς μπορεί κανείς να απαλλαγεί από την εξάρτησή του από τη γνώμη των άλλων; Έχω δημιουργήσει μια πραγματικότητα (οικογένεια, εργασία, τόπος κατοικίας, οικονομικες υποχρεώσεις) η οποία δεν με ικανοποιεί. Έχω υποψιαστεί τις αιτίες που με οδήγησαν σε όλες τις μέχρι τώρα \\\\\\\"επιλογές\\\\\\\" μου. Πιστεύω ότι η βασικότερη ήταν η πολυδιάστατη εξάρτησή μου από τους άλλους σε συνδυασμό με την αδυναμία (ατολμία, άγνοια, ανωριμότητα, ανευθυνότητα;) μου να την αντιμετωπίσω. Αρχίζω όμως να πνίγομαι και να θέλω μονομιάς να τα αλλάξω όλα. Ωριμότητα είναι να αποδεχθώ την υπάρχουσα πραγματικότητα αναγνωρίζοντας σ\\\\\\\' αυτή τα οποια θετικά ή να φύγω. Κι αν πρέπει να κάνω το δεύτερο, πώς μπορώ να ξεπεράσω το \\\\\\\"τι θα πει ο κόσμος\\\\\\\"; Γιώργος

Α. Κοτανίδης – Αγαπητέ Γιώργο, την βάση της εξάρτησης από την άποψη του κοινωνικού περιγύρου αποτελεί ο παιδικός φόβος μοναξιάς, ο οποίος δημιουργεί πολλαπλές διακλαδώσεις σύμφωνα με τις επιρροές που δέχεται το άτομο κατά την ανατροφή του: φόβος αποτυχίας, ανάγκη ολικής αποδοχής, φόβος απόρριψης, ανάγκη υπερηφάνειας με ταυτόχρονες εκδηλώσεις της ντροπής και των ενοχών κ.λπ. Εάν κάποιος καταφέρει να αποδεχτεί ότι η πορεία της ζωής του εξαρτάται αποκλειστικά από τον ίδιο, από τις επιλογές και από τις πράξεις του, ότι τα λάθη και οι αποτυχίες είναι αναγκαίο μέσο εκμάθησης και διόρθωσης των λανθασμένων αντιλήψεων, τότε μειώνεται αισθητά η εξάρτηση του από την γνώμη των άλλων.



maria    19/07/2011 18:36
γιατρε καλησπερα σας και συγχαρητηρια για τη βοηθεια που παρεχετε στον κοσμο..κοντευω τα 30 και δεν μπορω να ξεμπλοκαρω τη ζωη μου.απο μικρο παιδι εχω διαφορες διαταραχες σαν κατι παντα να με εμποδιζει..να ζησω.ποτε δεν αισθανομαι ελευθερη καθως εχω παντι κατι να με ταλανιζει,μια θηλια στο λαιμο,ενα προβλημα..αυτη ειναι μια διαπιστωση που εκανα τελευταια και θυμηθηκα οτι μου το ειχε αναφερει μια ψυχολογος πριν χρονια..οτι για να με κραταω ασφαλη βρισκω προβληματα για να μη βουτηξω στη ζωη..τελικα ομως το οτι δεν βουταω στη ζωη με κανει να αισθανομαι κενη..τα περισσοτερα προβληματα τα αντιμετωπιζω στις σχεσεις μου με τους ανθρωπους και κυριως στις συναισθηματικες σχεσεις με τους αντρες,,δεν μπορω εδω και χρονια να δημιουργησω μια καλη σχεση...υπαρχει περιπτωση ν απαγκιστρωθω?το οτι το εχω συνειδητοποιησει δεν ειναι ενα βημα?

Α. Κοτανίδης – Αγαπητή Μαρία, οπωσδήποτε όταν συνειδητοποιούμε μια τάση είναι ένα βήμα. Στο δεύτερο βήμα προκύπτει ανάγκη να καταλάβουμε από πού προέρχεται η τάση αυτή. Δεν είσαι μονό εσύ, που ταλανίζεται μια θηλιά στον λαιμό. Δεν έχω γνωρίσει κάποιο άτομο, που θα ήταν ελεύθερο από την θηλιά, η οποία καθορίζεται από τα κοινωνικά «πρέπει» και διαμορφώνεται στην παιδική ηλικία κατά την ανατροφή μας. Όπως ισχυριζόταν ο Λάο Τσε – «Όσο πληθαίνουν οι νόμοι, πολλαπλασιάζονται οι παράνομοι». Τα περισσότερα «πρέπει» της κοινωνίας έχουν παραμείνει πάγιοι από την αρχή της ανθρωπότητας. Την εποχή, όταν η ανάγκη της άμεσης επιβίωσης ήταν σε προτεραιότητα, αυτά ήταν λειτουργικά, ενώ τώρα, όταν τα οι περισσότεροι κίνδυνοι έχουν εκλείψει, οι παλιοί περιορισμοί έχουν μετατραπεί σε καταπιεστικούς, χωρίς ουσιαστική ανάγκη, μηχανισμός. Σε ορισμένες περιπτώσεις η ανθρωπότητα αντιλαμβάνεται την δυσλειτουργικότητα τους και προβαίνει σε αναθεώρηση των αντιλήψεων, σε άλλες τις διατηρεί είτε λόγω κεκτημένης ταχύτητας της σκέψης, είτε λόγω μη κατανόησης της προβληματικότητας τους, είτε λόγω της τάσης να διατηρούνται οι μοχλοί χειρισμού της κοινωνίας. Σε κάθε περίπτωση ο στόχος το μεμονωμένου ατόμου είναι η αναθεώρηση των αντιλήψεων του και η αναπροσαρμογή τους σύμφωνα με τις πραγματικές του ανάγκες, αλλά και ανάλογα με τις τρέχουσες συνθήκες.



Άννα    10/07/2011 01:25
Κ. Κοτανιδη, στην παιδική μου ηλικά υπήρξα, εγώ και η αδερφή μου, θύμα συνεχόμενης σεξουαλικης κακοποίησης από τον πατριό μου. Στην εφηβεία μου, καταννοώντας τι συμβαίνει προσπάθησα να μιλήσω, αλλά δυστυχώς η αδερφή μου με διέψευσε, καθώς ακόμα και τώρα ντρέπεται να μιλήσει γι\\\\\\\' αυτό. Παρόλους τους τσακωμούς και την επιμονή μου απλά όλοι θεωρήσαν ότι έχω \\\\\\\"κακή εφηβεία\\\\\\\". Κάποια στιγμή βαρέθηκα να επιμένω, με τις σπουδές και την εργασία, έφυγα από το σπίτι, οπότε φαντάζομαι ότι κάπου όλα αυτά καταχωνιάστηκαν στο μυαλό μου. Τώρα είμαι 31 χρονών και, καθώς προσφάτως άνεργη, επέστρεψα στο πατρικό μου για οικονομικούς λόγους. Η συγκατοίκηση με τον πατριό μου με ώθησε σε μια ενδοσκόπηση, όπου συνηδειτοποίησα όσα χρόνια σκεφτόμουν αλλά με κάποιον τρόπο θεωρούσα ότι δεν με αφορούν. Τώρα πια δεν μπορώ να μιλήσω γιατί τόσο η αδερφη μου, όσο και η μητέρα μου θα αναστατώσουν τις ζωές τους για κάτι που ο πατριός μου δεν μπορεί να προσπαθήσει ξανά. Ταυτόχρονα όμως, συνηδειτοποιώ οτι οι τα συναισθήματα μου για την οικογένεια μου είναι αγάπης - μίσους και ότι είμαι με το αγόρι μου 8 χρόνια (δεν γνωρίζει τίποτα γιατί φοβάμαι ότι και αυτός δεν θα με πιστέψει), αλλά δεν νομίζω ότι θέλω να κάνω οικογένεια. Δεν θέλω να πάω σε ψυχολόγο γιατί έχω μια παράλογη πίστη(το αναγνωρίζω) ότι και αυτός δεν θα με πιστέψει. Να σημειώσω εδώ ότι έχω μία τάση να χρησιμοποιώ υπερβολές ή υπέρμετρο δράμα στον προφορικό λόγο, προκαλώντας στον άλλον την τάση να μην με πιστέυει. Είναι κάτι που παρατήρησα στην σχέση με το αγόρι μου και φοβάμαι ότι είναι μια προστατευτική αντίδραση μου. Να προκαλώ δηλαδή τις αιτίες, που θα αυτοεπιβεβαιώσουν \\\\\\\"το γεγονός\\\\\\\" ότι κανείς δεν με πιστεύει. Η ερώτηση και ο προβληματισμός μου είναι, ότι ξέρω ότι χρειάζομαι βοήθεια, γιατί η κατάθλιψη μου χτυπάει την πόρτα και όλα όσα ανέφερα είναι ένα μέρος μόνο του προβλήματος, αλλά δεν μπορώ να ξεπεράσω την τάση μου ότι κανείς δεν θα με πιστέψει, άρα τι μπορώ να κάνω; Σας ευχαριστώ εκ των προτέρων για την όποια βοήθεια.

Α. Κοτανίδης – Αγαπητή Άννα, η παρούσα επιστολή είναι μια απόδειξη ότι ήδη ξεκίνησες την αναζήτηση πηγών πληροφόρησης για πιθανούς τρόπους επίλυσης των προβληματισμών σου. Είναι ένα πρώτο βήμα της προσπάθειας. Αναμφίβολα, ο καθένας από εμάς αισθάνεται τον φόρτο των διαστρεβλώσεων, που έχουν δημιουργηθεί από αδέξιους χειρισμούς με άλφα ή βήτα τρόπο κατά την ανατροφή μας. Όμως η εμμονή στις παιδικές αδικίες και οι προσπάθειες απόδοσης των ευθυνών δεν εξυπηρετούν την ενήλικη μας πραγματικότητα, την οποία καλούμαστε να χειριστούμε μόνοι μας, αναλαμβάνοντας την ευθύνη για τις πιθανές συνέπειες της κάθε επιλογής ή πράξης. Επομένως η ψυχική ισορροπία δεν δύναται να επιτευχθεί με κατηγορίες, εκδίκηση και απόδοσης των ευθυνών, διότι αυτά δεν πρόκειται να αλλάξουν την πραγματικότητα που βιώνουμε. Μαθαίνοντας όμως τον εαυτό μας, τις πραγματικές μας ανάγκες, και τις αιτίες των τρόπων λειτουργίας μας, αποκτάμε την ικανότητα της διαχείρισης των καθημερινών καταστάσεων ώστε να αισθανόμαστε ικανοποιημένοι με την παρούσα φάση της ζωής μας, αντί να βιώνουμε είτε το παρελθόν, είτε το υποθετικό μέλλον.



Ειρήνη    28/06/2011 15:01
Είμαι 28 ετών και θέλω να ρωτήσω: Πως και πότε γίνεται η αλλαγή;;;;;;; στον τρόπο που σκεπτόμαστε, στις αντιλήψεις μας, στον τρόπο που φερόμαστε...; Τι μπορεί να σε αλλάξει;;;;;;;;;;;;; Η διαπίστωση του λάθους σου; παρατηρώντας τους άλλους ανθρώπους και τα λάθη της συμπεριφοράς τους; βλέπωντας αυτά που χάνεις; η ντροπή για τα λάθη σου; τι άλλο; Μια αλλαγή σε μια αντίληψη που είχα, σε κάτι που πίστευα -δεν αφορούσε ψυχολογικό θέμα αλλά επιστημονικό- έγινε σε μερικά δευτερόλεπτα, όταν διάβασα σε ένα άρθρο,να διαψεύδουν με επιχειρήματα αυτό που πίστευα και να υποστηρίζουν το ακριβώς ανάποδο. Κάτι που πίστευα και ασχολιόμουν φανατικά επί χρόνια, άλλαξε σε μερικά δευτερόλεπτα. Διαπίστωσα ότι ήταν λάθος και ένοιωσα κάπως ντροπή που τόσα χρόνια πίστευα και ασχολιόμουν με ένα λάθος. Όπως ένα άλλο παράδειγμα και με το κάπνισμα. Επί 10 χρόνια κάπνισμα, ήξερα ότι ήταν λάθος, ήξερα ότι μου έκανε κακό, ότι ήμουν εξαρτημένη και ότι στην προγματικότητα δεν μου άρεσε καθόλου, προσπαθούσα και ξαναπροσπαθούσα να το κόψω επί 10 χρόνια και ξαφνικά η απόφαση μου έγινε πραγματικότητα, το έκοψα. Είχα βάλει τον εαυτό μου με το ζόρι να παρακολουθεί βίντεο απο το you tube για το τι σου προκαλλεί το κάπνισμα, ένοιωθα άσχημα που κάπνισμα, ένοιωθα άσχημα που ήμουν εξαρτημένη και πιο πολύ νομίζω με βοήθησε το ότι ένοιωθα μεγάλη ντοπή που μύριζα τσιγάρο. Ένοιωσα αποκρουστική και ανεπιθύμητη εξ αιτίας του τσιγάρου και έτσι έκανα μεγάλη προσπάθεια και το έκοψα. Το πως με έβλεπαν οι άλλοι με βοήθησε στην αλλαγή, να είμαι επιθυμητη συν τη ζημιά της υγείας μου. Ενώ όμως όσον αφορά τα ψυχολογικά θέματα, ενώ βλέπω ότι κάνω λάθη και έχω λάθος αντιλήψεις και συμπεριφορές δεν τις αλλάζω. Γιατί; Πως αλλάζει κάποιος; Χρειάζεται να ενημερωθούμε πιο σωστά για τα λάθη της συμπεριφοράς μας, για το κακό που μας κάνουν;;;; χρειάζεται πάλι να νοιώσω αποκρουστική, ανεπιθύμητη και ανόητη;;;; Νοιώθω ότι τα βλέπω τα λάθη μου, αλλά ότι δεν τα κατανοώ, δεν τα καταλαβαίνω πλήρως. Όπως με το κάπνισμα, που έβλεπα το λάθος επί 10 χρόνια αλλά δεν κατανοούσα το μέγεθος της ζημιάς του. Πως μπορούμε να κατανοήσουμε το μέγεθος της ζημιάς που κάνουμε στον εαυτό μας;;;; ...τα βλέπω τα λάθη μου, αλλά δεν τα κατανοώ..... Τι προτείνετε εσείς; τι πρέπει να κάνουμε για να τα αλλάξουμε.....;;; (Επίσης, ακόμα μια αντίληψη και ένα πιστεύω που είχα για κάποιο θέμα, άλλαξε μέσα από ένα τραγούδι, που σου έβαζε το ερώτημα να σκεφτείς ότι ίσως είναι λάθος αυτό που πιστεύεις, το Imagine) Βέβαια θα ήθελα τέλος να πω ότι, για τις αντιλήψεις μου που όπως είπα, έχουν αλλάξει μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα, χρόνια και χρόνια είχα μέσα μου σύγκρουσεις και αμφιβολίες, αλλά κάτι έγινε η αφορμή, ώστε να αποφασίσω αυτές οι αντιλήψεις μου να σταθεροποιηθούν τελειωτικά. Τι είναι αυτό που τελειωτικά αλλάζει και σταθεροποιεί στην μια πλευρά μια αντίληψη μας και μια αμφιβολία μας;;;;;;;;;;;;;;;;;

Α. Κοτανίδης – Αγαπητή Ειρήνη, η αντίληψη μας δεν είναι τίποτα άλλο παρά η γνώση, η οποία για συγκεκριμένους λόγους, μετατρέπεται αρκετές φορές σε πεποίθηση. Η διαμόρφωση της γνώσης πραγματοποιείται μέσω του μηχανισμού απομνημόνευσης. Η μνήμη μας, συνδεδεμένη με τις προσωπικές εμπειρίες, καθορίζει τον τρόπο αντίληψης. Μηχανισμοί της σκέψης και της απομνημόνευσης Ο πλανήτης μας δεν είναι το ιδανικό μέρος για όσους συνεχώς είναι αναγκασμένοι να τρώνε ο ένας τον άλλον και με κάποιο τρόπο να μεταδίδουν τον ανεκτίμητο συνδυασμό των γονιδίων στους απογόνους τους. Ωστόσο, οι αλλαγές του περιβάλλοντος ακολουθούν κάποιους γενικούς φυσικούς κανόνες. Όταν ο οργανισμός έχει δυνατότητα να συγκρίνει τις πληροφορίες από τον εξωτερικό κόσμο ανάλογα με τον χρόνο, τότε αποκτά ένα σημαντικό πλεονέκτημα – την εμπειρία των γεγονότων που έχουν προηγηθεί στη ζωή του. Η διαχρονική σύγκριση των γεγονότων, σε διαφορά με την στιγμιαία ανάλυση των ερεθισμάτων από τα αισθητήρια όργανα – είναι εντελώς νέα ικανότητα, που πραγματοποιείται στο νευρικό σύστημα. Για την λειτουργία τέτοιας ικανότητας καθιερώνεται ένας νέος μηχανισμός, απαραίτητος για την πραγματοποίηση της – η μνήμη. Η μνήμη καθορίζεται από τον αριθμό νευρικών κυττάρων που συμμετέχουν στην διαδικασία απομνημόνευσης. Για να απομνημονευτεί κάτι είναι αναγκαία η συμμετοχή περίπου εκατό νευρώνων σε μια συμπαγή τοποθεσία. Επομένως η ύπαρξη της ενεργού μνήμης δεν είναι δυνατή εάν δεν υπάρξει ένας φυσικός φορέας, οποίος καταλαμβάνει κάποιο χώρο στον οργανισμό. Η μνήμη είναι αρκετά επιβαρυντική. Η λειτουργία της πρέπει να στηρίζεται ενεργειακά, όταν «ανώφελα» (από την άποψη των άμεσων, στιγμιαίων αναγκών) σπαταλείται ενέργεια του οργανισμού. Η μνήμη του ενός φαινομένου μπορεί να είναι χρήσιμη, αλλά και μπορεί ποτέ να μην προκύψει η ανάγκη χρήσης της. Από την άλλη πλευρά, μονό η σύγκριση των διαφορετικών ερεθισμάτων με τις προηγούμενες εμπειρίες επιτρέπει την επιλογή της βέλτιστης συμπεριφοράς. Τέτοιες ιδιότητες έχει το νευρικό σύστημα, το οποίο είναι απαραίτητο για τους οργανισμούς με υψηλό μεταβολισμό, που ενεργά προσαρμόζονται στο εξωτερικό περιβάλλον, χρησιμοποιούν διαφορετικά αισθητήρια όργανα, διατηρούν και συγκρίνουν τις προσωπικές τους εμπειρίες. Το νευρικό σύστημα επέτρεψε να αυξηθεί ταχύτητα αντίδρασης στα εξωτερικά ερεθίσματα, αποτελεσματικότητα των προσαρμοστικών αντιδράσεων, και το σημαντικότερο – να προβλέπεται η εξέλιξη των γεγονότων με λιγότερες ή περισσότερες πιθανότητες. Ωστόσο, έχοντας αποκτήσει αυτές τις ικανότητες, οι κάτοχοι του νευρικού συστήματος αντιμετώπισαν νέα και απροσδόκητα προβλήματα. Ένα από αυτά είναι – το βιολογικό κόστος ενός τέτοιου πολύπλοκου και σημαντικού οργάνου. Ο εγκέφαλος πάντα είναι ενεργός, ανεξάρτητα από την κατάσταση του οργανισμού. Αυτό συνδέεται με τις θεμελιώδεις ιδιότητες του νευρικού συστήματος. Οι νευρώνες μπορούν να διατηρούν τις πληροφορίες μονό όταν μπορούν να τις μεταδίδουν. Η διατήρηση όπως της κληρονομικής, έτσι και της επίκτητης μνήμης πάντα έχει μεγάλο ενεργειακό κόστος. Όταν ο οργανισμός βρίσκεται σε κατάσταση σχετικής ηρεμίας, ο εγκέφαλος καταναλώνει ελάχιστη ενέργεια για την διατήρηση απαραίτητων φυσιολογικών λειτουργιών. Όταν ο οργανισμός ενεργά αναζητά τροφή, αποφεύγει κινδύνους ή αναπαράγεται, τα ενεργειακά έξοδα του εγκεφάλου αυξάνονται σημαντικά. Η μνήμη του εγκεφάλου είναι μια αντισταθμιστική αντίδραση του νευρικού συστήματος. Προκαλείται από την τάση «εξοικονόμησης» της ενέργειας των νευρώνων στις περιπτώσεις επαναληπτικής δημιουργίας αναλυτικών και λειτουργικών διασυνδέσεων μεταξύ τους, που είναι απαραίτητες κατά την απάντηση σε μια διέγερση. Εάν η επίδραση είναι ίδιου τύπου, και η προηγούμενη οδός επεξεργασίας ερεθίσματος εξακολουθεί να υποστηρίζεται από τους νευρώνες, - προκύπτει αναγνώριση . Η αναγνώριση από το νευρικό σύστημα της επίδρασης ή του ερεθίσματος δεν εδραιώνει την εικόνα του αντικείμενου ή της επίδρασης, αλλά την μέθοδο επεξεργασίας τους. Η εξοικονόμηση της ενέργειας αποτελεί την βάση της απομνημόνευσης. Μεγάλος και αναπτυγμένος εγκέφαλος του ανθρώπου απομνημονεύει κάθε πιθανό τύπο αντίδρασης σε ερέθισμα, αλλά η εδραίωση των αντιδράσεων δεν πραγματοποιείται χωρίς μια τακτική επανάληψη τους. Το δίκτυο των νευρώνων, υπεύθυνων για την επεξεργασία των πληροφοριών, συνέχεια βρίσκεται σε δίλλημα – να διατηρήσει την αποκτημένη εμπειρία, και να εξοικονομήσει την ενέργεια, απαραίτητη για την επίλυση του παρόμοιου προβλήματος, ή να την διαγράψει για να εξοικονομήσει την ενέργεια, απαραίτητη για την διατήρηση της συγκεκριμένης εμπειρίας. Από τη μια πλευρά, εάν η εμπειρία αυτή δεν θα είναι χρήσιμη, η διατήρηση της θα απαιτήσει υπερβολική, αδικαιολόγητη ενεργειακή δαπάνη. Από την άλλη – εάν η εμπειρία διαγραφεί αμέσως, μπορεί να απαιτηθούν επιπλέον ενεργειακά έξοδα για την επαναληπτική ανάλυση των λεπτομερειών της κατάστασης και επαναληπτική λήψη κατάλληλης απόφασης. Το δίλημμα αυτό λύνεται με απλό τρόπο . Όταν δεν υπάρχει επανάληψη – προκύπτει διαγραφή από τη μνήμη. Με αλλά λόγια – η ενεργειακή οικονομία του εγκεφάλου αποτελεί την θεμελιώδη βάση για εμφάνιση της βραχυχρόνιας η μακροχρόνιας μνήμης. Είναι αναγκαίο να διευκρινιστεί ότι η μνήμη είναι αναδρομική αποτύπωση των ήδη περασμένων γεγονότων. Το μέτριο υπόλοιπο πληροφοριών των περασμένων γεγονότων, που διατηρείται στον εγκέφαλο, έχει την ανάγκη ενός είδους χρονομέτρησης. Το περασμένο γεγονός πρέπει να μαρκάρεται χρονολογικά. Εάν δεν συμβεί αυτό, το γεγονός δεν θα θεωρείται περασμένο. Ο μηχανισμός της χρονολογικής σήμανσης του γεγονότος είναι σχετικά απλός και δομείται βάση της ιδιότητας της μνήμης να μειώνεται ανάλογα με το πέρασμα του χρόνου. Τα συμβάντα του χθες, ήδη ξεχασμένα κατά 2/3, τα θυμόμαστε σχετικά εύκολα, ενώ κάποια άλλα, που έχουν συμβεί από μηνός, ξεχασμένα κατά 4/5 – αρκετά δύσκολα. Εάν προσπαθήσουμε να εξετάσουμε τις πληροφορίες της μνήμης μετά το πέρασμα 6 μηνών, θα διαπιστώσουμε ότι αυτές έχουν ξεχαστεί κατά 9/10. Η μνήμη διαχωρίζεται σε βραχυπρόθεσμη και μακροπρόθεσμη. Είναι σχετικοί χαρακτηρισμοί της ίδιας διαδικασίας, που διαφέρουν μονό σε μηχανισμούς διατήρησης της μνήμης στους νευρώνες. Η βραχυπρόθεσμη μνήμη προϋποθέτει την γρήγορη απομνημόνευση, αλλά και ανάλογη ταχεία απώλεια από τη μνήμη των πληροφοριών. Διαρκεί από μερικά δευτερόλεπτα έως μερικά λεπτά. Στη βάση της βρίσκεται η φυσιολογική αρχή χρήσης των υπαρχόντων συνδέσεων μεταξύ των νευρώνων. Μέσω των συνοπτικών επαφών και των απολήξεων των νευρώνων πραγματοποιείται η ανάλυση των λαμβανόμενων ερεθισμάτων. Εάν η πληροφορία είναι αρκετά νέα και έχει αρκετή αξία, τότε μεταβαίνει σε προσωρινή διατήρηση. Η εν λόγω διατήρηση πραγματοποιείται μέσω της κυκλικής αναμετάδοσης των ερεθισμάτων στις αλυσίδες των απολήξεων και συναπτικών επαφών των νευρώνων. Προφανώς, σε αυτό το σημείο εφαρμόζεται η ικανότητα των νευρώνων να μεταδίδουν τα ερεθίσματα εκλύοντας διαφορετικούς νευροδιαβιβαστές, αλλά μέσω των ίδιων συνάψεων. Στην ουσία, έχει θέση διπλή χρήση της ίδιας νευρωνικής αλυσίδας. Όταν κάποιες περιοχές της νέας αλυσίδας συμπίπτουν με τους παλαιότερους κύκλους της μνήμης, τότε αυτές αντιλαμβάνονται από τον εγκέφαλο ως νομοτέλειες, ενώ οι απόλυτα καινούργιες – ως παραλλαγές των αρχών που ήδη έχουν τεκμηριωθεί. Ωστόσο, αυτός ο τρόπος διατήρησης των πληροφοριών είναι αποτελεσματικός μονό για βραχυπρόθεσμη χρήση. Η διαφοροποίηση των παράλληλων ερεθισμάτων, που διαφέρουν σε χρόνο, ευρύτητα, συχνότητα και διαβιβαστές, αλλά περνούν μέσο των ίδιων αγωγών, παρουσιάζει αρκετές δυσκολίες. Υποστήριξη της σταθερότητας ενός τέτοιου ζωντανού συστήματος είναι άκρως δαπανηρή ενεργειακά και ασταθή στη οργάνωση της. Μια τέτοια αποθήκη της μνήμης είναι ανοιχτή για εξωτερικές επιρροές, γεγονός που την καθιστά εξαιρετικά ευάλωτη. Στα ίδια κύτταρα καταφθάνουν νέα ερεθίσματα, συσσωρεύονται σφάλματα της μετάδοσης και οι ενεργειακοί πόροι καταναλώνονται υπερβολικά. Οι νευρώνες διατηρούν αποτελεσματικά μια τέτοια μνήμη όταν υπάρχει πλήρη επιστράτευση του οργανισμού. Υψηλή χωρητικότητα της βραχυπρόθεσμης μνήμης συνήθως συνηγορεί υπέρ της προηγούμενης μη χρήσης του εγκεφάλου ή – κάποιας παθολογικής διεργασίας του μεταβολισμού του . Το κόστος της συνεχόμενης γενικής επιστράτευσης είναι – η πρόωρη γήρανση των νευρώνων. Όμως για την αντιστάθμιση της σχετικής αυτής ατέλειας, κατά την εξέλιξη, διαμορφώθηκε η μακροπρόθεσμη μνήμη. Κατά τη μακροπρόθεσμη απομνημόνευση, στην αλυσίδα των νευρώνων επισυνάπτονται νέες περιοχές που δεν είχαν χρησιμοποιηθεί ως τότε. Όσο περισσότερες νέες συναπτικές επαφές συμμετέχουν στο δίκτυο της αρχικής (βραχυπρόθεσμης) μνήμης, τόσο αυξάνονται οι πιθανότητες του να διατηρείται για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα (οι νευρώνες του εγκεφαλικού φλοιού κάθε 2-3 μέρες σχηματίζουν νέα σύναψη, και μια φορά στους 1-2 μήνες – μια παράπλευρη οδό αγωγής). Η επέκταση των επαφών πραγματοποιείται, όπως μέσω της πρόσθεσης νέων νευρώνων, έτσι και τις δημιουργίας νέων συνάψεων, και αυτό αποτελεί το βασικό συστατικό της μακροπρόθεσμης μνήμης. Για την πληρέστερη αντίληψη της ουσίας και των μηχανισμών της απομνημόνευσης είναι αναγκαίο να εξεταστούν τρία θέματα: 1. Πως μνήμη σχηματίζεται στον εγκέφαλο; 2. Πως διατηρείται κατά τη διάρκεια πολλών ετών; 3. Με πιο τρόπο εξάγεται όταν προκύπτει ανάγκη; Η πρώτη φάση της απομνημόνευσης πραγματοποιείται μέσω του μηχανισμού της βραχυπρόθεσμης μνήμης, για τον οποίο είχαμε αναφερθεί. Η βραχυπρόθεσμη μνήμη συνήθως έχει μεγάλο όγκο πληροφοριών, αλλά η διάρκεια της είναι μικρή (έως μερικά λεπτά). Στην περίπτωση ύπαρξης μονό της βραχυπρόθεσμης μνήμης, θα εξασφαλιζόταν οι άμεσες αντιδράσεις του οργανισμού, αλλά θα αποκλειόταν η δυνατότητα εκμάθησης. Αυτό θα υποχρέωνε στην εκ νέου ανάλυση της κάθε κατάστασης ή αντικείμενου, που θα απαιτούσε δυσανάλογη κατανάλωση πολύτιμης ενέργειας σε βαθμό της ασυμφωνίας με τη συνέχεια της ύπαρξης ενός οργανισμού που ζει στις μεταβαλλόμενες συνθήκες και είναι αναγκασμένος τακτικά να αναπροσαρμόζει την συμπεριφορά του. Η λύση βρέθηκε με την μετατροπή της βραχυπρόθεσμης μνήμης σε μακροπρόθεσμη, στην οποία διατηρούνται λιγότερες, συγκριτικά με τη βραχυπρόθεσμη μνήμη, πληροφορίες, αλλά για αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα. Τα πειράματα έχουν αποδείξει ότι, εάν, κατά την απομνημόνευση και μετάβαση της βραχυπρόθεσμης μνήμης σε μακροπρόθεσμη, προκύψει ένα δυνατό ερέθισμα ή νέος στόχος, η διαδικασία της απομνημόνευσης διαταράσσεται και προκύπτει απώλεια των πληροφοριών. Αν θυμηθούμε ότι η διαδικασία της απομνημόνευσης απαιτεί τη μέγιστη ποσότητα ενεργειακών πόρων, καθίσταται κατανοητό ότι η εμφάνιση νέου ερεθίσματος ή στόχου παρεμποδίζει την διαμόρφωση της μνήμης. Έχει ενδιαφέρον ότι, αν αυτός ο δεύτερος στόχος προκύψει λίγο αργότερα, μετά από 15-20 λεπτά, τότε η μνήμη προλαβαίνει να μεταβεί σε σταθερή φάση αποθήκευσης. Στη κατανόηση των μηχανισμών απομνημόνευσης υπήρξε αρκετά μεγάλη περίοδος άγνοιας και δυσκολιών, διότι η έρευνα των διαδικασιών της άμεσα, σε ανθρώπους, ήταν αδύνατη. Όπως ήταν αδύνατο στο παρελθόν να απεικονιστούν οι διεργασίες στον εγκέφαλο του ανθρώπου. Ένα μεγάλο, ριζοσπαστικό και ουσιαστικό βήμα στην αντίληψη της ψυχής του ανθρώπου, του ψυχισμού, που αντιπροσωπεύεται από τις λειτουργίες του εγκεφάλου αποτέλεσε η αναγνώριση της ομοιότητας των διεργασιών στον εγκέφαλο του ανθρώπου και των ζώων. Έως τότε, στη σκέψη των ευρωπαίων επικρατούσε η άποψη ότι ο άνθρωπος είναι ένα υπέρτατο ον, οι λειτουργίες του οποίου διαφέρουν ριζικά από τις λειτουργίες των υπόλοιπων ζώων. Οι διαφορές αυτές προέκυπταν από τις ιδιαιτερότητες της ψυχής του ανθρώπου και τον «αλτρουιστικό» τρόπο λειτουργίας του, και οφειλόταν στην ανεπάρκεια γνώσης συσσωρευμένης έως τότε στον τομέα αυτό. Επιρροές τέτοιας αντίληψης είναι αισθητές στα αρκετά μεγάλα στρώματα της ανθρωπότητας και σήμερα. Η μείωση της απόστασης στην αντίληψη ψυχισμού του ανθρώπου και των ζώων ακλούθησε όταν οι έρευνες των αμερικανών ψυχολόγων, στα μέσα του περασμένου αιώνα, απέδειξαν ότι οι διαδικασίες στον εγκέφαλο των ζώων είναι ίδιες με αυτές του ανθρώπου. Το βήμα αυτό αποτέλεσε ένα επιπλέον παράδειγμα του προγράμματος επιστροφής της νόησης στη φύση της εξελικτικής θεωρίας του Δαρβίνου. Οι έρευνες αυτές έδειξαν και πειραματικά επιβεβαίωσαν ότι τα ζώα είναι ικανά να απομνημονεύουν τα γεγονότα, να μαθαίνουν, και να διαχειρίζονται τις αποκτημένες εμπειρίες, δηλαδή, ότι έχουν λογική σκέψη, αναπτυγμένη σύμφωνα με το νοητικό επίπεδο του εγκεφάλου τους. Αποδοχή τέτοιας αντίληψης επέτρεψε να διερευνηθούν οι διαδικασίες της απομνημόνευσης στο βιοχημικό και μοριακό επίπεδο, οι οποίες διαπίστωσαν ότι η μετάβαση της βραχυπρόθεσμης μνήμης σε μακροπρόθεσμη συνοδεύεται από αύξηση της σύνθεσης του RNA και ορισμένων πρωτεϊνών. Όμως, σύνθεση τέτοιων στοιχείων στον οργανισμό καθορίζεται από την λειτουργία των γονίδιων. Επομένως, κατά την εκμάθηση, απόκτηση εμπειριών, δημιουργία μακροπρόθεσμης μνήμης προκύπτουν επιρροές στα γονίδια, οποίες αλλάζουν την δομή τους σε μόνιμη βάση. Το φαινόμενο αυτό οδηγεί στην αλλαγή του τρόπου λειτουργίας τους, που εκφράζεται με σύνθεση διαφορετικών πρωτεϊνών. Ως εκ τούτου, το υλικό υπόστρωμα της μακροπρόθεσμης μνήμης αποτελείται από συγκεκριμένες μορφές των πρωτεϊνών κατά τη εισροή των πληροφοριών. Αξίζει να σημειωθεί, ότι οι αποθηκευμένες πληροφορίες δεν είναι πάγιες και αμετάκλητες. Με κάθε νέα εξαγωγή και χρήση τους προκύπτει αναπροσδιορισμός της υπάρχουσας γνώσης, οποίος εκφράζεται με ανάλογες αλλαγές στον τρόπο λειτουργίας των γονίδιων και σύνθεση νέων πρωτεϊνών. Ο μηχανισμός μετατροπής της προηγουμένως αποκτημένης γνώσης επιτρέπει την προσαρμογή της, όπως και της ανάλογης συμπεριφοράς, στις αλλαγές του περιβάλλοντος και νέες συνθήκες που αντιμετωπίζει ο οργανισμός. Κατανόηση της διαδικασίας απομνημόνευσης και της μετατροπής της κατά την επανειλημμένη χρήση μπορεί να συμβάλλει στην εξήγηση του τρόπου θεραπευτικής λειτουργίας της μεθόδου συνειρμικής σκέψης, που είχε εισαχτεί από τον Φρόιντ και χρησιμοποιείται έως σήμερα ως βασικό συστατικό της ψυχαναλυτικής κατεύθυνσης. Ορισμένες φορές, η μακροπρόθεσμη μνήμη διαμορφώνει την πραγματικότητα με τέτοιο τρόπο, που συχνά καθιστά τα αρχικά αντικείμενα της απομνημόνευσης μη αναγνωρίσιμα. Ο βαθμός της παραμόρφωσης, αποθηκευμένου στη μνήμη, αντικείμενου εξαρτάται από το χρονικό διάστημα της αποθήκευσης. Η μνήμη διατηρεί τις αναμνήσεις, αλλά τις διαμορφώνει σύμφωνα με την «θέληση» του ιδιοκτήτη της. Επομένως, ένας άλλος παράγοντας, που επηρεάζει τη ποιότητα της μακροπρόθεσμης μνήμης – είναι ο συναισθηματικός, ανάλογα με τον οποίο, τα γεγονότα ή τα αντικείμενα του παρελθόντος χρωματίζονται αρνητικά ή θετικά και παραμορφώνονται ανάλογα. Συναισθηματικός χρωματισμός των γεγονότων οδηγεί σε ένα άλλο αποτέλεσμα. Η αρχή του «καλού-κακού», εδραιώνει και ενισχύει την επικρατούσα διέγερση του «καλού» και εξασθενίζει – του «κακού». Με αλλά λόγια, εάν για κάποιους λόγους αισθανόμασταν ευχάριστα, σε μια συγκεκριμένη περίπτωση, τότε ο εγκέφαλος μας προσπαθεί να απομνημονεύσει, όπως το σύνολο της κατάστασης, έτσι και όλα τα σχετικά αντικείμενα ή γεγονότα με θετικό τρόπο, και να διατηρήσει την αντίληψη αυτή. Αντίθετα, εάν αισθανόμασταν δυσάρεστα, τότε, αναλογικά, όλα, που είχαν κάποια σχέση με τη περίοδο εκείνη, αποκτούν αρνητικό χαρακτηρισμό, με την παράλληλη προσπάθεια να τα «ξεχάσουμε». Η εξασθένηση της μνήμης βιολογικά είναι μια πολύ συμφέρουσα διαδικασία, διότι οδηγεί στην μείωση των ενεργειακών δαπανών και αντιλαμβάνεται από τον εγκέφαλο ως σημαντική βιολογική επιτυχία. Ο εγκέφαλος δεν αντιλαμβάνεται την πληροφοριακή αξία της μνήμης, και προσπαθεί να εξοικονομήσει την ενέργεια, απαραίτητη για την αποθήκευση της. Του είναι αδιάφορο σε τι καταναλώνεται η ενέργεια. Περισσότερη προτεραιότητα έχει η ποσότητα της ενέργειας, παρά η ποιότητα των πληροφοριών. Ο εγκέφαλος προσπαθεί να επιβάλλει στον οργανισμό την εξοικονόμηση της ενέργειας, για να εξασφαλίσει τα στρατηγικά αποθέματα της. Στο πλαίσιο αυτό, διαδικασία απώλειας μνήμης είναι πολύ πιο εύκολη και ευχάριστη, παρά η απομνημόνευση, στις περιπτώσεις όταν δεν λαμβάνεται υπ’όψη η συναισθηματική επιρροή. Τα φαινόμενα αυτά αποτελούν έναν ακόμα παράγοντα, που επηρεάζει την συμπεριφορά μας, όσον αφόρα την επανάληψη των προηγούμενων αναποτελεσματικών συμπεριφορών. Συγκριτικά με αλλά ζώα, ο άνθρωπος ανέπτυξε και εμβάθυνε σε μεγάλο βαθμό την ικανότητα της αφηρημένης σκέψης, της δημιουργικής φαντασίας και των θεωρητικών υποθέσεων. Αυτό του έδωσε μεγάλο πλεονέκτημα στην εύρεση των βέλτιστων συμπεριφορών σε νέες συνθήκες, στην προσαρμογή σε κάθε τι νέο και στην κατάκτηση και αξιοποίηση νέων αντικειμένων και φαινομένων. Αξίζει να σημειωθεί, ότι για να γίνει αυτό, είναι απαραίτητο ο άνθρωπος να αυξήσει την σημασία της δημιουργικής σκέψης έτσι, ώστε η προσοχή του να επικεντρώνεται σ’αυτό, αντί να διασκορπίζεται σε πλήθος των πληροφοριών που αδιάκοπα λαμβάνονται από το εξωτερικό περιβάλλον. Από μικρή ηλικία το παιδί διδάσκεται να μην αποσπά την προσοχή του σε «παρείσακτα» αντικείμενα και φαινόμενα, και να επικεντρώνεται σε κύρια, «σημαντικά». Αρχικά, αυτό είναι το ίδιο δύσκολο για εκείνο, όσο και για μια γάτα. Σταδιακά, μαθαίνει να προσέχει λιγότερο το περιβάλλον, συνειδητά μειώνοντας την ένταση και των εντυπωσιασμό του εξωτερικού, αντισταθμίζοντας τα με περισσότερη ένταση και ελκυστικότητα του εσωτερικού. Έτσι, καταφεύγει να θυσιάζει την χαρά από τη ζωή στο άμεσο περιβάλλον για να αποκτήσει την δημιουργική σκέψη. Αλλά η συνέπεια αυτή δεν είναι μοναδική. Έχοντας μάθει να μην αποσπά την προσοχή του σε άμεσο περιβάλλον, ο άνθρωπος, με τη πάροδο του χρόνου, έχει αρκετές πιθανότητες να την μετατρέψει σε αποκλειστικά εσωτερική διαδικασία, η οποία θα έχει αποκοπεί από την πραγματικότητα, δεν θα την αντιστοιχεί, και αρκετές φορές θα την αντικαθιστά. Το φαινόμενο αυτό είναι ευρέος διαδεδομένο στη σημερινή πραγματικότητα, όταν ένα σημαντικό μέρος της ανθρωπότητας προτιμά να βιώνει την εικονική πραγματικότητα των ηλεκτρονικών συσκευών (τηλεόραση, υπολογιστές, διαδίκτυο κ.λπ.). Η ικανότητα της σκέψης και του συλλογισμού, φαίνεται ότι προέκυψε άμεσα, με την ανάπτυξη των μηχανισμών της πληροφοριακής επεξεργασίας των εικόνων αντίληψης, στις συνθήκες, όταν απουσιάζουν (δεν αποσπούν την προσοχή) αλλά ερεθίσματα, και πραγματοποιείται όπως στον ύπνο, έτσι και στην κατάσταση αφύπνισης. Σε αντίθεση με τα όνειρα, η επεξεργασία των πληροφοριών κατά τον συλλογισμό συμπληρώνεται με πολλές άλλες διασυνδέσεις από τις περιοχές της αντίληψης, οι οποίες δεν έχουν αποκλειστεί ή περιοριστεί. Στις περιοχές αυτές, μεταξύ των άλλων, συμπεριλαμβάνονται και εκείνες, που αντιπροσωπεύουν την θεμιτή εξέλιξη των γεγονότων (το ονειροπόλημα), ο θεμιτός χαρακτήρας των οποίων άμεσα συνδέεται με τον συναισθηματικό τους χρωματισμό. Μια προσπάθεια να βρεθεί θεμιτός τρόπος εξέλιξης των γεγονότων μπορεί να προκαλέσει την εδραίωση των συμπεριφορών μη τεκμηριωμένων εμπειρικά. Επεξεργασία των πληροφοριών αναβάλλεται μέχρι την υλοποίηση του συγκεκριμένου τρόπου, όταν το αποτέλεσμα που έχει προκύψει μπορεί να αντιληφθεί σύμφωνα με την πραγματικότητα. Αλλά, όταν δεν ασκείται τακτικός έλεγχος από την πραγματικότητα, και, βάση αυτών θεμιτών εκδοχών, αρχίζουν ο επόμενος συλλογισμός, τότε τα πιθανά λάθη συσσωρεύονται, και μπορούν να καταστήσουν την συμπεριφορά γενικά δυσανάλογη, βασισμένη μονό σε προσωπικές υποκειμενικές επιθυμίες και φαντασιώσεις. Υπάρχουν αρκετά παραδείγματα πόσο μακριά μπορεί να φτάσει αυτό. Υποκειμενική εκτίμηση σύμφωνα με τη κλίμακα «καλό-κακό» είναι η πιο σημαντική για ένα άτομο και αυτό, που το θεωρεί σαν «καλό» δεν μπορεί να ανατραπεί με τίποτα, εκτός από την δική του εκτίμηση με βαθμολογία «κακό». Μας αρέσει αυτό, στην αντίληψη του οποίου είναι προετοιμασμένος ο εγκέφαλος μας. Εάν κάτι συμπίπτει με τις προηγούμενες εμπειρίες, εμείς έχουμε την τάση να το θεωρούμε ελκυστικό. Οι διαδικασίες αυτές δεν προκαλούν μονό άστοχες σκέψεις, που οδηγούν στα επανειλημμένα λάθη, αλλά και στις καταστάσεις εξάρτησης, φανατικής πίστης και στις προσπάθειες της επιβολής των προσωπικών αξιών και αντιλήψεων σε άλλους. Τέτοια «λάθη» καλείται να αντισταθμίσει ο μηχανισμός της συνειδητοποίησης. Ο κύριος στόχος της συνειδητοποίησης είναι – η σύνδεση του «νέου» της αντίληψης με την αξιολόγηση της σημασίας του έτσι, ώστε να προκύψει δυνατότητα της εύρεσης της περισσότερο επιθυμητής εκδοχής της συμπεριφοράς σε μια συγκεκριμένη τρέχουσα κατάσταση (καταστολή της συμπεριφοράς, που οδηγεί σε μη θεμιτά αποτελέσματα και κινητοποίηση της συμπεριφοράς, που οδηγεί στα θεμιτά αποτελέσματα). Κάθε νευρώνας του εγκεφάλου εκτελεί τη λειτουργία της αναγνώρισης και «μαθαίνει» (ρυθμίζεται) μέσο της εδραίωσης των νέων διεγερτικών ή κατασταλτικών διασυνδέσεων σε κάθε εμπειρία της αναγνώρισης. Αξίζει να σημειωθεί ότι τα πιο αρχαία συστήματα αναγνώρισης ήδη έχουν προκαθορισμένη προδιάθεση στην εδραίωση των διασυνδέσεων κατά τη παραμικρή τους διέγερση και αυτό πραγματοποιείται σε μορφή των έμφυτων αντανακλαστικών. Η δραστηριότητα της συνειδητοποίησης εξασφαλίζεται από δημιουργία ενός «κέντρου προσοχής», όπου καταλήγει ο επιλεγμένος δίαυλος της αντίληψης, που στην παρούσα φάση έχει την μεγαλύτερη αξία-επικαιρότητα. Αυτό συμβάλλει στον διαχωρισμό του βέλτιστου προγράμματος συμπεριφοράς που αντιστοιχεί περισσότερο στη συγκεκριμένη κατάσταση μέσω εστίασης της προσοχής. Κατά την επικέντρωση μιας συμπληρωματικής «εσωτερικής» προσοχής, ένας συγκεκριμένος τρόπος συμπεριφοράς εκτιμάται σύμφωνα με τη προηγούμενη αξιολόγηση των αποτελεσμάτων της χρήσης του σε εμπειρίες του παρελθόντος. Και έτσι αποσαφηνίζεται τι είναι αυτό, που αξίζει να ακολουθηθεί, και τι – να αποφευχθεί. Η ικανότητα ταυτόχρονης πραγματοποίησης πολλών εργασιών βασίζεται στην ιδιότητα του εγκεφάλου να μεταθέτει την προσοχή του σε εκείνο, που, χάρη σε κάποια νέα ιδιαιτερότητα, απαιτεί την παρέμβαση της συνειδητοποιημένης προσπάθειας, λόγω της περισσότερης τρέχουσας σημασίας του. Για την μετάθεση της προσοχής είναι απαραίτητο ο νεότερος συνδυασμός της δύναμης (επίπεδο δραστηριότητας) του επίκαιρου ερεθίσματος και της αξιολόγησης του, να υπερισχύει τον παλιότερο. Εμπειρίες και αυταπάτες. Μονό η προσωπική μας εμπειρία καθορίζει με πληρέστερο τρόπο τον εαυτό μας, καθώς και τις σκέψεις, ανάγκες, επιθυμίες και τους στόχους μας. Η διαφοροποίηση της συμπεριφοράς, που βασίζεται σε ανάλογα κίνητρα είναι αποτέλεσμα της προσωπικής εμπειρίας. Οι εμπειρίες διαμορφώνονται όπως από τις παρατηρήσεις της πραγματικότητας, έτσι και από τις αυταπάτες, οι οποίες δεν διαφέρουν για την αντίληψη από τα δεδομένα της πραγματικότητας. Ο κάθε άνθρωπος δεν γνωρίζει τίποτα για τον πραγματικό κόσμο, εκτός από αυτό που έχει μάθει και αποθηκεύσει σε μορφή των προσωπικών εμπειριών. Οι αυταπάτες αργά ή γρήγορα μπορούν να αποκαλυφθούν όταν συγκρούονται με άλλες εκδηλώσεις της πραγματικότητας και η εμπειρία διορθώνεται. Ένας άνθρωπος μπορεί να λαμβάνει τις πληροφορίες από τα λεγόμενα, βιβλία και άλλα μέσα ενημέρωσης, αλλά οι πληροφορίες αυτές μονό τότε μετατρέπονται σε γνώσεις, όταν δημιουργείται σιγουριά για την ύπαρξη τους, συσχετισμένη με άλλες αντιλήψεις και βασισμένη σε πρακτική εφαρμογή. Ενώ η σιγουριά αυτή δεν είναι δυνατή, εάν δεν υπάρχει η προσωπική εκτίμηση των πληροφοριών (αλλιώς η σχέση μεταξύ των νέων και ήδη υπαρχόντων δεδομένων δεν μπορεί να εδραιωθεί). Ανάγνωση ενός κειμένου δεν είναι αρκετή για να προκληθεί αντίληψη της ουσίας των νέων πληροφοριών, εδώ προκύπτει ανάγκη σύστασης της προσωπικής εκτίμησης για το περιεχόμενο τους. Ενώ, η προσωπική εκτίμηση προϋποθέτει την ύπαρξη μιας συγκεκριμένης ετοιμότητας για την αντίληψη τέτοιου κειμένου – μιας βάσης. Η βάση αυτή εξασφαλίζεται από συγκεκριμένα απλά συστατικά, τα οποία, στο σύνολο τους, αποτελούν την προϋπάρχουσα γνώση. Π.χ., για να αντιληφτούμε το περιεχόμενο ενός κειμένου είναι αναγκαίο πρώτα να μάθουμε την ανάγνωση, να ξέρουμε τι σημαίνει κάθε γράμμα, μετά – τι σημαίνει κάθε συγκεκριμένη λέξη (προσωπική εκτίμηση), και μονό ύστερα θα είμαστε σε θέση να καταλάβουμε την σημασία της κάθε φράσης, η οποία θα μας οδηγήσει στην αντίληψη του συνόλου του κειμένου. Για να πιστέψει ή να μη πιστέψει στις νέες, λαμβανόμενες πληροφορίες ο καθένας χρησιμοποιεί την προσωπική του γνωστική εμπειρία. Τα παιδιά, κατά την περίοδο της εύπιστης εκμάθησης, χρησιμοποιούν το κύρος των εμπειριών των ενηλίκων, παρόλο που συνεχώς πειραματίζονται σε μορφή του παιχνιδιού. Έτσι συσσωρεύονται προσωπικές ερευνητικές μεθοδολογίες, ή, επί έλλειψης ανάλογης περιέργειας (ανωριμότητα), συνεχίζεται η εύπιστη ακολούθηση των αυθεντιών. Οι γνωστικές μεθοδολογίες, όπως και κάθε άλλη πληροφορία, μπορούν να μεταδίδονται κατά την εκμάθηση. Στην επιστήμη είναι αποδεκτή η «επιστημονική» γνωστική μεθοδολογία, τεκμηριωμένη από πολλές γενιές των ερευνητών. Αλλά ακόμα και αυτή μέθοδος απαιτεί συγκεκριμένη προσωπική προσαρμογή. Είναι γνωστό, ότι αρκετοί άνθρωποι εκ πρώτης όψεως σχηματίζουν μια άποψη για άλλους, χωρίς να συνειδητοποιούν την ουσία της διαδικασίας αναγνώρισης. Βάση μερικών χαρακτηριστικών εξασφαλίζεται μια ετυμηγορία, η οποία αντιλαμβάνεται ως έτοιμη άποψη. Τα χαρακτηριστικά αυτά, που εκφράζονται με ελάχιστες λεπτομέρειες της στάσης του σώματος, εκφράσεων του προσώπου, χειρονομιών, πολλές φορές δεν μπορούν να εξηγηθούν λεκτικά. Παρ’όλα αυτά, αρκετοί άνθρωποι χρησιμοποιούν την ικανότητα αυτή ενσυνείδητα, προσδίδοντας στον εαυτό τους μια σιγουριά ή ανημποριά, κάνοντας κάτι, που προκαλεί θεμιτή εντύπωση σε μια γυναίκα, στον προϊστάμενο, εχθρό ή έναν εκπρόσωπο της εξουσίας. Αλλά υπάρχει και μια άλλη όψη της κατάστασης. Οι παραπάνω ικανότητες βοηθούν τον άνθρωπο να αντιμετωπίζει τις νέες καταστάσεις, επιλέγοντας μια βέλτιστη συμπεριφορά χωρίς ιδιαιτέρες προσπάθειες της σκέψης, που είναι εξαιρετικά δαπανηρές ενεργειακά και τις οποίες ο οργανισμός προτιμά να χρησιμοποιεί σε ακραίες περιπτώσεις. Η επιλογές αυτές βασίζονται στην συναισθηματική εκτίμηση των προηγούμενων εμπειριών. Η προηγούμενη εμπειρία μπορεί να αντιλαμβάνεται όπως ανάλογα, δηλ. να αντιστοιχεί στην πραγματικότητα, έτσι και δυσανάλογα – να διαστρεβλώνει την πραγματικότητα. Το τελευταίο ονομάζεται αυταπάτη. Εάν χαρακτηρίσουμε την αυταπάτη της αντίληψης ως κάτι, που δεν αντιστοιχεί στην αντιλαμβανόμενη πραγματικότητα συνολικά ή σε κάποια χαρακτηριστικά της, και καθιστά τις προσδοκίες ανεκπλήρωτες, ενώ τις αντιδράσεις – δυσανάλογες, τότε θα μπορούσε να ειπωθεί ότι οι αυταπάτες ακολουθούν την κάθε αντίληψη χωρίς εξαιρέσεις. Απλά, διότι, τα αισθητήρια όργανα μας δεν είναι προσαρμοσμένα να ανταποκρίνονται σε όλες τις υφιστάμενες εκδηλώσεις της πραγματικότητας, και περιορίζονται μονό σε αυτές, που έχουν διαμορφωθεί κατά την εξέλιξη και είναι αναγκαίες για την επιβίωση του είδους. Τα μάτια μας, που στην ουσία αποτελούν την προέκταση του εγκεφάλου, άμεσα αποτυπώνουν τις εικόνες από τον αμφιβληστροειδή, τις επεξεργάζονται στον οπτικό αναλυτικό κέντρο, ξεχωρίζουν τα συστατικά μέσω των ανιχνευτών των δευτεροβάθμιων δομών και συγκρίνουν με τις προηγούμενες εμπειρίες με την βοήθεια του αναλυτή των τριτοβάθμιων δομών. Ύστερα σχηματίζεται μια πρόγνωση των πιθανών τους αντιδράσεων στις πιθανές μας πράξεις και, τελικά, η πιο ελκυστική πιθανότητα ενεργοποιεί την περιοχή των κατάλληλων αντιδράσεων. Οι οπτικοί υποδοχείς διαχωρίζουν απόλυτα μονό τρία χρώματα. Τα υπόλοιπα, «ενδιάμεσα», αντιλαμβάνονται ταυτόχρονα από τις δυο γειτονικές περιοχές. Δηλαδή, ο’τι αντιλαμβάνεται οπτικά, από αυτή την άποψη κατά κάποιο τρόπο είναι αυταπάτη, διότι δεν παρέχει όλο το πλήθος των πληροφοριών για τα χρώματα (π.χ. το μήκος των κυμάτων), και καθιστά την αντίληψη δυσανάλογη. Επιπλέον, μονό ένα ελάχιστο μέρος του αμφιβληστροειδή είναι ικανό να αντιλαμβάνεται καλά εστιασμένες εικόνες. Το μάτι πραγματοποιεί διαφορετικές σαρωτικές κινήσεις για να είναι σε θέση να αποτυπώσει και να καταγράψει διαδοχικά τις σημαντικές λεπτομέρειες της εικόνας με απαιτούμενη ευκρίνεια. Αλλά, στον εγκέφαλο μας κρέμεται μια ολοκληρωμένη εικόνα (η οποία πραγματικά «κρέμεται», διότι εξασφαλίζεται από αυτοσυντηρούμενη δραστηριότητα των περιοχών του νευρικού ιστού, υπεύθυνων για όλες παρατηρούμενες λεπτομέρειες της εικόνας). Ο παρατηρητής αντιλαμβάνεται την εικόνα ολόκληρη και εστιασμένη, επειδή το κέντρο της προσοχής υποχρεώνει το μάτι να κάνει επιπρόσθετες κινήσεις, ώστε να συμπληρώσει το σύνολο με λεπτομέρειες που είναι απαραίτητες. Το σύνολο αυτό, στην ουσία, είναι μια αυταπάτη, μια, καθαρά υποκειμενική, αντίληψη των αντικειμενικών ιδιοτήτων ενός αντικείμενου. Και η αντίληψη αυτή είναι μοναδική και εξατομικευμένη για καθέναν. Η εντύπωση της δυναμικής των κινήσεων είναι μονό ένας ανιχνευτής της αντίληψης, που υποστηρίζει – «εγώ κινούμε σχετικά με το υπόλοιπο τώρα», και αντιδρά σε ειδικά ερεθίσματα (οπτικά, αιθουσαία) σύμφωνα με τα οποία διαμορφώνει την αντίληψη για την κίνηση. Ολόκληρη ζωή του κάθε ατόμου είναι μια συνεχή εξακρίβωση των εμπειριών κάτω από την επιρροή των ιδιαιτεροτήτων των χαρακτηριστικών της ύπαρξης του. Η εξακρίβωση αυτή είναι αναγκαία για να εξασφαλιστεί η μέγιστη αναλογία της συμπεριφοράς του ατόμου στις υπάρχουσες συγκεκριμένες συνθήκες. Το περίσσευμα στην αντίληψη μπορεί να προκαλεί εξίσου σημαντική ζημιά, όσο και η έλλειψη. Π.χ., εάν αποκτήσουμε την δυνατότητα να ακούμε όλους τους ήχους γύρο μας σε ένα ευρύτερο φάσμα, από υπόηχους έως υπέρηχους, θα είμαστε αναγκασμένοι να δαπανούμε τεράστιες ποσότητες της προσοχής και της ενέργειας για την εκτίμηση και τον διαχωρισμό του πραγματικά σημαντικού. Ορισμένες φορές το τίμημα για μια τέτοια διαδικασία μπορεί να αποτελέσει ακόμα και η ίδια η ζωή μας. Είναι αρκετό να ειπωθεί, ότι κατά την εξέλιξη του ανθρώπου δεν προέκυψε ανάγκη διεύρυνσης της κλίμακας των αντιλαμβανόμενων ήχων, όπως αυτό συνέβη σε κάποια αλλά είδη, αν και υπήρχε τέτοια δυνατότητα. Αυτό όμως, που μας λείπει, συμπληρώνεται από την αφηρημένη σκέψη και διάφορα τεχνικά μέσα, που είναι αποτελέσματα της ταχείας ανάπτυξης του πολιτισμού. Αλλά, και πάλι, οι αυταπάτες, μεταξύ των οποίων συμπεριλαμβάνονται και αυτές, που παράγονται από την προσωπικές αφηρημένες έννοιες, δεν μπορούν να αποφευχθούν πλήρως. Το μονό που επιτυγχάνεται – είναι η μείωση του βαθμού και της επιρροής τους μέσω μιας περισσότερο προσεκτικής μελέτης, καθώς μαθεύονται νέες ιδιότητες και χαρακτηριστικά των αντικειμένων και φαινομένων, που συγκρίνονται με τις προηγούμενες προσωπικές εμπειρίες. Και, κατά την σύγκριση αυτή, ενεργοποιείται ο μηχανισμός της συνειρμικής σκέψης. Τέλος, θα ήθελα να επισημάνω ότι η παρατήρηση σου, ότι οι αλλαγές της αντίληψης που έχουν γίνει σε σένα δεν ήταν και τόσο «απότομες», αλλά είχε προηγηθεί σχετικά μακροχρόνια επεξεργασία και προβληματισμοί, αντιστοιχεί αρκετά στην διαδικασία απομνημόνευσης και επεξεργασίας των πληροφοριών. Απλά, η αφορμή η οποία αποτέλεσε το τελευταίο βήμα, αποτυπώνεται περισσότερο συναισθηματικά, και δημιουργεί την πεποίθηση ότι αυτή ήταν η αίτια. Επομένως, για να προκύψει μια σταθερή αλλαγή της αντίληψης είναι αναγκαίο να προκύψουν νέες εμπειρίες, οι οποίες θα επαναληφθούν αρκετές φορές, και κάθε νέα εμπειρία θα προσθέτει ένα λιθαράκι στην προηγούμενη «λανθασμένη» αντίληψη, διορθώνοντας την σταδιακά. Αλλά η διαδικασία αυτή δεν μπορεί να είναι «τελειωτική», διότι δεν υπάρχει το τέλος της γνώσης. Ενώ τα λάθη είναι αναγκαίο μέσο εκμάθησης, χωρίς το οποίο δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί η σύγκριση.



ΓΙΩΡΓΟς    29/05/2011 18:49
ΝΙΩΘΩ ΑΡΚΕΤΑ ΑΔΕΙΟΣ,ΔΕΝ ΜΕ ΚΕΝΤΡΙΖΕΙ ΤΟ ΕΝΔΙΑΦΕΡΩΝ ΤΙΠΟΤΑ ΕΚΤΟς ΑΠΟ ΤΙς ΓΥΝΑΙΚΕς.ΧΘΕς ΤΟ ΑΠΟΓΕΥΜΑ ΔΕΝ ΗΞΕΡΑ ΤΙ ΗΘΕΛΑ,ΗΘΕΛΑ ΕΝΑ ΤΣΙΓΑΡΟ ΜΟΛΙς ΤΟ ΑΝΑΒΑ ΔΕΝ ΤΟ ΗΘΕΛΑ.ΗΘΕΛΑ ΝΑ ΦΥΓΩ ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΦΕ ΚΑΙ ΔΕΝ ΗΘΕΛΑ.ΗΘΕΛΑ ΝΑ ΠΙΩ ΚΑΤ ΔΙΑΦΟΡΕΤΙΚΟ ΑΠΟ ΑΥΤΟ ΠΟΥ ΗΠΙΑ ΚΑΙ ΔΕΝ ΗΘΕΛΑ.ΕΦΥΓΑ ΑΠΟ ΤΟ ΚΑΦΕ ΑΡΓΟΤΕΡΑ ΜΠΗΚΑ ΣΤΟ ΑΥΤΟΚΙΝΗΤΟ ΚΑΙ ΑΝΑΡΩΤΙΕΜΑΙ ΝΑ ΠΑΩ ΠΟΥ?ΓΥΡΙΣΑ ΑΠΟ ΕΔΩ ΑΠΟ ΕΚΕΙΚΑΙ ΠΑΛΙ ΔΕΝ ΗΞΕΡΑ ΠΟΥ ΝΑ ΣΤΑΜΑΤΗΣΩ.ΚΑΤΕΛΗΞΑ ΣΤΟ ΣΠΙΤΙ ΟΠΟΥ ΔΕΝ ΜΠΟΡΟΥΣΑ ΝΑ ΗΡΕΜΗΣΩ .ΣΑς ΠΑΡΑΚΑΛΩ ΔΩΣΤΕ ΜΟΥ ΜΙΑ ΣΥΜΒΟΥΛΗ ΓΙΑ ΤΟ ΤΙ ΜΟΥ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ

Α. Κοτανίδης – Αγαπητέ Γιώργο, έχεις παρατηρήσει ότι αναφέρεσαι μονό στα υποκατάστατα τα οποία συνηθίζουν να χρησιμοποιούν οι άνθρωποι για να αποφεύγουν την πραγματικότητα;



ΧΡΙΣΤΙΝΑ    24/05/2011 12:41
Αγαπητέ γιατρέ τι εννοείται όταν λέτε άποφυγή έντονων ψυχικών συγκρούσεων.Εχει σχέση με αγχοτικές καταστάσεις?Και πως ένα νέο άτομο στην σημερινή δύσκολη και απαιτητική εποχή μπορεί να τις αποφύγει. Ευχαριστώ

Α. Κοτανίδης – Αγαπητή Χριστίνα, οι καταστάσεις που δημιουργούνται συνέχεια έχουν ουδέτερο χαρακτήρα. Είμαστε εμείς οι ίδιοι που τις χρωματίζουμε συναισθηματικά. Βέβαια, φυσιολογικά, η συναισθηματική αξιολόγηση έχει μεγάλη σημασία για άμεσο τρόπο αντιμετώπισης των καταστάσεων και επιτρέπει να λαμβάνονται γρήγορες και αποτελεσματικές αποφάσεις. Αλλά ο άνθρωπος, με τις ιδιαιτερότητες της ψυχοσύνθεσης του, η οποία οφείλεται στην ικανότητα αφηρημένης σκέψης, στον τρόπο ανατροφής και στην δομή της κοινωνίας που επηρεάζει την αντίληψη του, έχει δημιουργήσει τις πλασματικές αξίες όπως και τους πλασματικούς κινδύνους. Έτσι βιώνει καθημερινά κάποια «δυσάρεστη» κατάσταση ή οποία όμως δεν εμπεριέχει κάποιο κίνδυνο, με την έννοια της άμεσης απειλής της σωματικής ακεραιότητας, διότι μονό αυτή εκτιμάται στην φύση ως πραγματικός κίνδυνος. Ανησυχούμε και αγχωνόμαστε για πολλά πράγματα, αρχίζοντας από απώλεια της εργασίας και τελειώνοντας με ένα σπυράκι στη μύτη, ανάλογα με τις αξίες που έχουμε υιοθετήσει κατά την ανατροφή. Την ουσία όλων των ανησυχιών αποτελεί ο φόβος της αποτυχίας, οποίος εμπεριέχει την απόρριψη, την μη αναγνώριση και αποδοχή, την ανάγκη της επιπρόσθετης προσπάθειας. Με αλλά λόγια, αυτό που μας φοβίζει δεν είναι τίποτα άλλο παρά οι επιπρόσθετες προσπάθειες και ο χρόνος που καλούμαστε να δαπανήσουμε στην περίπτωση της οποιασδήποτε αποτυχίας για να πετύχουμε τους στόχους μας. Αυτό ισχύει για όλες περιπτώσεις απώλεια τις εργασίας απαιτεί την αναζήτηση άλλης, οικονομική δυσχέρεια – επιπλέον δουλειά, χωρισμός – αναζήτηση νέου συντρόφου κ.λπ. Μονό ο θάνατος δεν είναι αναστρέψιμος. Αλλά δεν είναι μονό αυτό. Ο φόβος της αποτυχίας είναι τόσο έντονος, που πλάθουμε μελλοντικές «αρνητικές» καταστάσεις και εξελίξεις και τις βιώνουμε στο παρόν σαν να είναι πραγματικές. Δηλαδή – ζούμε ένα υποθετικό μέλλον αντί να ζήσουμε το παρόν. Όταν, λοιπόν καταφέρουμε να ξεπεράσουμε τον φόβο της αποτυχίας, την εξάρτηση μας από την κοινή γνώμη, τον φόβο της επιπρόσθετης προσπάθειας, προφανώς θα αποκτήσουμε την δυνατότητα και την ικανότητα να ζούμε το παρόν μας, εισπράττοντας τις όποιες απολαβές της παρούσας φάσης και φροντίζοντας παράλληλα για τις μελλοντικές, αλλά χωρίς άγχος και φόβο.



Σοφια     17/05/2011 03:15
Αγαπητέ κ.Κοτανίδη είμαι 29 ετών, άνεργη και η μητέρα μου πάσχει από καρκίνο, (οπότε καταλαβαίνετε οτι ζω με ενα διαρκη φοβο καθημερινα σχετικα με τη ζωη της μητερας μου......)Ωστόσο πάντοτε με διεκρινε μια ανασφαλεια και κυριως ελλειψη αυτοπεποιθησης και πιστης στον εαυτο μου.Η μελαγχολια ειναι σχεδον κομματι του εαυτου μου... τι μπορω να κανω για να ηρεμησω και να χαλαρωσω απο ολα αυτα?

Α. Κοτανίδης – Αγαπητή Σοφία, εάν επιθυμείς να χαλαρώσεις γρήγορα και χωρίς ιδιαίτερη προσπάθεια ο άμεσος τρόπος είναι η λήψη των αγχολυτικών σκευασμάτων. Διαφορετικά απαιτείται μια μακρόχρονη και πολυδάπανη διαδικασία αυτογνωσίας η οποία θα σου επιτρέψει να αλλάξεις τις αντιλήψεις έτσι ώστε να πετύχεις μια συνολική αλλαγή του τρόπου και της ποιότητας ζωής σου.



Σελίδες:   << στη αρχή | << | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | >>